Het politieke debat over normen en waarden leek na het aftreden van J.P. Balkenende wat naar de achtergrond te zijn geraakt; onder andere door treitervloggers, de verruwing van onze maatschappij en de verkiezingsretoriek voor maart 2017 krijgt het onderwerp weer volop aandacht. Ook in een programma als Utopia komt de term zeer regelmatig terug. Voor degenen die dit programma niet kijken: mij valt op dat het vooral over normen en waarden gaat wanneer men zich er juist niet aan houdt. Het is jammer dat de focus dus vaak ligt op het ontbreken van normen en waarden. Hoe komt dat toch? En nog veel belangrijker, hoe krijg je nu helder wat jouw waarden wél zijn?

Waarden vormen een kompas

Zelf heb ik gemerkt dat sinds ik mijn waarden helder heb, ze voor mij als een kompas voor mijn dagelijks handelen werken. Een kompas wat ik gebruik om te toetsen of ik ook achteraf achter mijn acties zal staan. Dit geeft mij meer zekerheid. Hoe fijn is dat! Meestal weet je wel wat er zo ongeveer op jouw lijstje met waarden staat, maar hoe concreter je ze maakt hoe meer houvast ze je geven. Gelukkig is het helemaal niet zo ingewikkeld om helder te krijgen wat je waarden zijn. Graag wil ik met je delen welke vijf stappen ik heb doorlopen om mijn waarden op een rijtje te zetten.

1. Begin met schrijven

Ik ben begonnen op te schrijven welke belangrijke waarden spontaan bij me binnen kwamen. Wat zijn de dingen die er voor mij écht toe doen in het leven. Zo was ‘eerlijkheid’ één van de waarden die vrij snel bij me op kwam. Meteen merkte ik dat juist deze waarde een uitdaging voor me vormde. Een andere waarde die namelijk spontaan bij me opkwam was ‘geld’. In eerste instantie ‘durfde’ ik deze waarde niet op te schrijven. Immers, wil ik wel aan mijzelf toegeven dat geld belangrijk voor me is? Gelukkig zag ik toen mijn eerder opgeschreven waarde ‘eerlijkheid’ staan. Wie A zegt, moet ook B zeggen. Ik heb ‘geld’ dus toch maar aan mijn eerste lijstje toegevoegd.

2. Sla geen waarden over

Vervolgens heb ik met behulp van een kaarten-set, met daarop een heleboel verschillende waarden, gekeken of ik in mijn eerste spontane stap geen belangrijke waarden was vergeten. Dit leverde mij nog een paar nieuwe waarden op. Mocht je nou niet meteen zo’n kaarten-set tot je beschikking hebben, geen nood. Zoek in Google maar eens op ‘waarden’ en kijk vervolgens bij ‘afbeeldingen’. Inspiratie gegarandeerd!

3. Houd het overzichtelijk

In de eerste twee stappen had ik zoveel waarden verzameld, dat ik het overzicht dreigde te verliezen. Een persoonlijke waardenlijst moet je houvast bieden; dat wordt met 20 verschillende waarden wat lastig. Door te schrappen en te combineren, ben ik uiteindelijk tot een tiental waarden gekomen die er voor mij echt uitspringen. Grappig genoeg kwam ik er in dit proces achter dat ‘geld’ voor mij de top 10 niet haalde. Geld is niet helemaal onbelangrijk, maar het dient voor mij alleen als een middel om ‘vrijheid’ te kunnen realiseren. En vrijheid is voor mij weer een heel belangrijke waarde die juist heel hoog in mijn top 10 staat!

4. Zet in de juiste volgorde

De volgende stap was om de overgebleven waarden in de juiste volgorde te krijgen. Hiervoor heb ik de waarden elk op een apart briefje geschreven. Intuïtief heb ik deze op volgorde gelegd. De belangrijkste waarde bovenaan, de minst belangrijke onderop. Gewoon grofweg indelen. In de volgende stap komt de fine-tuning.

5. Test de volgorde

Als laatste stap ben ik de volgorde gaan ‘testen’. Dit heb ik gedaan met behulp van een methodiek die ik vanuit mijn NLP training heb meegenomen en gaat als volgt. Op elk briefje schrijf je onder de waarde het tegenovergestelde van deze waarde. Bij een term als ‘eerlijkheid’ is dit best eenvoudig: ‘oneerlijkheid’. Soms is het echter wel even zoeken. Denk bijvoorbeeld maar eens aan een waarde als ‘familie’. Bij het zoeken naar het tegenovergestelde gaat het er steeds om wat voor jóú de tegenovergestelde waarde is. Zelfs als de Dikke van Dale hier anders over denkt.....
In de intuïtieve volgorde van stap 4 heb ik mezelf consequent de volgende vraag gesteld: “Ben ik bereid een bepaalde mate van het tegenovergestelde van de een na hoogste waarde te accepteren, om meer van de hoogste waarde te realiseren?” Als het antwoord hierop ‘Ja’ was, dan klopte de volgorde van deze 2 waarden. Als het antwoord hierop ‘nee’ was, dan betekende dit dat ik deze twee waarden van volgorde heb laten veranderen. Door op deze manier al mijn briefjes te sorteren, heb ik heel helder gekregen wat voor mij de juiste volgorde was.
Uiteindelijk heb ik van mijn top 10 een top 6 gemaakt. Simpelweg omdat deze 6 waarden mij voldoende houvast bieden. Als voorbeeld vind je hieronder mijn 6 belangrijkste waarden met tussen haakjes wat ik als het tegenovergestelde van deze waarden zie.

  1. Vrijheid (moeten; niet kunnen doen wat ik wil doen)
  2. Eerlijkheid (oneerlijkheid)
  3. Iets voor anderen betekenen (nutteloos zijn)
  4. Authenticiteit/trouw aan mezelf (mezelf in bochten moeten wringen)
  5. Plezier (te serieus)
  6. Grip (onzekerheid)

De juiste koers

Ik weet twee dingen zeker ten aanzien van mijn top 6. Ten eerste helpt deze mij om te monitoren of ik op de juiste koers zit. Het helpt me om te begrijpen waarom zaken voor mij goed of juist niet goed voelen. Ik snap bijvoorbeeld waarom ik zo blij word van rijden in een cabrio met open dak; dit is voor mij namelijk een ultiem gevoel van vrijheid.
Ten tweede weet ik ook zeker dat mijn top 6 jou niet gaat helpen. Het zijn namelijk mijn waarden, niet die van jou. Gebruik daarom dit stappenplan en maak je eigen overzicht. Het zal je echt helpen de juiste koers te varen. Laat me graag weten of en hoe dit voor je werkt. Heb je hierbij hulp nodig? Doe gerust een beroep op me (zie waarde 3)!

 

Gert van Grunsven | Trainer & Coach

gert van grunsven | trainer & coachGert van Grunsven werkte onder andere als leidinggevende en als personeelsmanager. Sinds 2000 is hij fulltime trainer en coach. Hij verzorgt allerlei trainingen gespreksvaardigheden: feedback, beoordelings- en functioneringsgesprekken, adviesgesprekken, verzuimgesprekken et cetera. Daarnaast is hij actief op het gebied van timemanagement, leidinggeven en persoonlijke effectiviteit. Ook coacht hij mensen op individuele basis en adviseert hij organisaties, bijvoorbeeld bij de inrichting van hun beoordelingssysteem.

“Ik heb liever dat je uit een training één of twee dingen uitkiest waarmee je echt aan de slag gaat, dan veertig dingen die je meteen weer vergeet.”

HeartMath

HeartMath

februari 2021

Ieder jaar als ik de cijfers hoor van hoeveel mensen in Nederland tijdelijk of zelfs permanent arbeidsongeschikt raken door stress gerelateerde ziekten schrik ik opnieuw. En natuurlijk heb jij net...

De juiste mate van assertiviteit in slechts 2 eenvoudige stappen

De juiste mate van assertiviteit in slechts 2 eenvoudige stappen

juni 2019

Assertiviteit; kun je dat leren? Enerzijds is dit nog maar de vraag en dat gaat zeker niet zonder slag of stoot, maar aangezien dat niet is wat maakt dat je dit artikel verder zult lezen, hou ik het er...

Het stille conflict

Het stille conflict

juni 2017

Als ik in trainingen aan deelnemers vraag wat voor hen de definitie van een conflict is, krijg ik regelmatig beelden terug die Syrië bijna tot een aangename vakantie bestemming maken. Conflicten...

Hoe maak je concreet waar jij voor staat?

Hoe maak je concreet waar jij voor staat?

juni 2017

BEKIJK DE VIDEO VIA TED.com Met inmiddels zo’n 30 miljoen views is de TEDtalk van Simon Sinek; ‘how great leaders inspire to action’ een van de meest populaire streams op het internet. Als je deze...

Hoe je in 5 stappen vaststelt wat jouw persoonlijke waarden zijn

Hoe je in 5 stappen vaststelt wat jouw persoonlijke waarden zijn

oktober 2016

Het politieke debat over normen en waarden leek na het aftreden van J.P. Balkenende wat naar de achtergrond te zijn geraakt; onder andere door treitervloggers, de verruwing van onze maatschappij en...

Presenteren TEGEN mijn publiek...

Presenteren TEGEN mijn publiek...

september 2016

Wanneer is het toch gebeurd dat ‘zenden’ een synoniem is geworden voor presentaties. Ik kom het té vaak tegen dat het doel van een presentatie lijkt om zo veel mogelijk informatie te droppen in zo’n kort...

Krachtig communiceren: 4 tips waardoor jij gehoord wordt!

Krachtig communiceren: 4 tips waardoor jij gehoord wordt!

september 2016

Toen ik vorige maand een Engelse taaltraining volgde, werd me nog eens duidelijk hoe direct wij Nederlanders in onze communicatie zijn. Engelsen hebben een heel beleefde manier van (zakelijk)...

Iedereen is onzeker!

Iedereen is onzeker!

september 2016

Als er iets is dat ons als mensen bindt, dan is het wel onzekerheid. Misschien voel jij je vaak onzeker en heb je bewondering voor mensen die zich als een haantje gedragen en altijd een stevig...

Feedback geven: de kunst van het verleiden

Feedback geven: de kunst van het verleiden

september 2016

Het geven van feedback blijft voor veel mensen lastig.. Als ik in een groep vraag: “Steek je hand op als je feedback wil ontvangen”, gaan aarzelend de handen omhoog. We realiseren ons wel dat we...

Effectief samen aan tafel

Effectief samen aan tafel

september 2016

Als trainer kijk ik regelmatig naar gespreksoefeningen. In elk gesprek gaan er dingen goed, maar zijn er ook verbeteringen mogelijk. Leerzaam voor de deelnemers en voor mezelf. Vaak zijn gesprekken...

Intent of the day

Intent of the day

september 2016

Met zijn boek Verdraaide Organisaties is Wouter Hart momenteel erg succesvol. Terecht, in mijn ogen. Zelf werd ik bijvoorbeeld vorige week geconfronteerd met een verzekeraar waar ik door een fusie...

Emoties horen niet thuis in gesprekken...!?

Emoties horen niet thuis in gesprekken...!?

september 2016

Wat is dat toch met het beeld van velen dat emoties niet thuis horen in gesprekken. Vaak hoor ik dat mensen hier ook de koppeling van ‘niet professioneel’ aan maken. Als je gesprekspartner je...